شابه‌یتێکی حه‌زره‌تی نالی

نالی له‌ غه‌زه‌ڵی

(( چییه‌ گواره‌ گوناهی وا به‌ نه‌سته‌ق --- به‌ گوێتا هه‌ڵتاوه‌سیوه‌ سه‌ر موعه‌لل ه‌ ق ))

به‌یتێکی زۆر ناسراوی هه‌یه‌ که‌ ده‌فه‌رموێ:

((ده‌خیلت بم نه‌خیلی یا روتابی--- وه‌ها شیرین و سینه‌ نه‌رم و دڵ ره‌ق))

زۆر که‌س له‌ سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ن له‌ مێژووی ئه‌ده‌بی عه‌ره‌ب دا که‌س نه‌یتوانیوه‌ مه‌عشووقی خۆی ئاوا به‌ جوانی به‌ دار خورما بشوبهێنێ.

به‌ڵام باسه‌که‌ی من

مرۆڤ که‌ ناوی خورما ده‌بیستێ هه‌وه‌ڵین شت که‌ دێ به‌ مێشکی دا تامه‌که‌یه‌تی که‌ شیرینه‌.پاشان که‌ ده‌ستی لێ ده‌دا هه‌ست به‌ نه‌رم و شلی خورما ده‌کا.دواجار که‌ خواردی هه‌ست به‌ ره‌قی ناوکه‌که‌ی ده‌کا.

نالی جاری یه‌که‌م ناوی مه‌عشووقی بیستووه‌ که‌ شیرین و له‌ به‌ر دڵانه‌.که‌ لێی نێزیک ده‌بێته‌وه‌ ده‌زانێ نه‌رم و شله‌ و له‌ گه‌ڵ نالی نه‌رم و نیانه‌.دواجار ئه‌و لوتفه‌ی ده‌رهه‌ق‌ نالی نامێنێ و دڵی ره‌ق ده‌بێ.

له‌ شه‌رحه‌که‌ی مامۆستا مه‌لا که‌ریم و کوڕه‌کانی سه‌باره‌ت به‌م به‌یته‌ ئاوا هاتووه‌:

((چه‌ند جوانی هێناوه‌ته‌وه‌ : دڵ که‌ گۆشته‌ ره‌ق بێ ، که‌چی سینه‌ که‌ ئێسقانه‌ نه‌رم بێ.له‌ کۆکردنه‌وه‌ی (ده‌خیل) و ( نه‌خیل) دا جیناسی موضاریع هه‌یه‌.له‌ کۆکردنه‌وه‌ی (نه‌رم  ) و ( ره‌ق) یشدا طیباق هه‌یه‌.))

سه‌ره‌ڕای ئه‌م شتانه‌ی که‌ مامۆستا مه‌لا که‌ریم و کوڕه‌کانی ئاماژه‌یان پێ داوه‌ نالی به‌ شێوه‌ی سینه‌ماکارێکی لێهاتوو کامێرا له‌ شان جاری هه‌وه‌ڵ له‌ دووره‌وه‌ فلیمێکی لێده‌گرێ.بۆ سکانسی دووهه‌م لێی ده‌چێته‌ پێش و وێنه‌ی ده‌گرێ.له‌ سکانسی ئاخریشدا وه‌ک ئامێری پزیشکی ده‌چێته‌ ناو دڵی مه‌عشووق و ده‌زانێ چه‌ن ره‌قه‌.

به‌ هۆی ورددبینی و باش بینی و جیاواز بینی له‌م چه‌شنه‌ یه‌ که‌ نالی شیاوی ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌ حه‌زره‌تی نالی ناوزه‌د بکرێ وکراوه‌.

ده‌نگی ده‌هۆڵ له‌ دووره‌وه‌ خۆشه‌!!!!! - گه‌شتێک بۆ سلێمانی - به‌شی 2

چووینه‌ به‌شی عێراق. دیسانه‌وه‌ ده‌بێ بچیته‌ نێو سه‌ف هه‌ڵبه‌ت به‌ ناوێکی تر – سه‌ره‌- هیچ جیاوازییه‌ک نابینرێ. هه‌ر ئه‌و که‌سانه‌وی له‌ به‌شی ئێران راوه‌ستابوون لێره‌ش هه‌ر هه‌ن.

هه‌موو بی تاقه‌تن و بێ ئارام. بیر له‌ هه‌موو شت ده‌کرێ له‌ سه‌ره‌ی بێ سه‌ری قوڕ به‌ سه‌ری هه‌ش به‌ سه‌ر نه‌بێ.

پاسپۆڕتیش ده‌بێ به‌ مۆڵه‌ت. سه‌ربازێک- ببوورن عه‌سکه‌رێک- مۆڵه‌ته‌ کان ده‌باته‌ ژووره‌وه‌ و به‌ کوردی ده‌ڵێ راوه‌ستن :تا سه‌ره‌ی خۆتان.به‌ چاوان.

ئێمه‌ چوار که‌ سین.دوو ژن و دوو پیاو.

دووکه‌س له‌ خاوه‌ن خوێکه‌شمان له‌ سلێمانییه‌وه‌ بۆ پێشواز هاتوون که‌وابوو کۆتله‌ی ئێمه‌ شه‌ش که‌سه‌.هه‌وه‌ڵین رۆژی ساڵه‌و کزه‌ی سه‌رمایه‌و چاوی هه‌موو له‌ ئاسمان خوا بکا نه‌بارێ.

راوه‌ستن تا سه‌ره‌ی خۆتان دێ دوو کات ژمێر ده‌خایێنێ .سه‌ره‌مان گه‌یشت. ژنه‌کان ده‌چنه‌ ژوورێ و کاره‌که‌یان راده‌په‌ڕێ.

فه‌رمانبه‌ران له‌ مێژه‌ ئیش ده‌که‌ن و برسییانه‌ و ده‌چن بۆ نه‌هار. قسه‌  و باس بێ که‌ڵکه‌ دیسانه‌وه‌ یاسا بۆ جیا کردنه‌وه‌ی مرۆڤه‌کان له‌ یه‌کتر دێته‌ ئاراوه‌.

ادامه نوشته

عشق

عشق بقيّه ی تصويرها را مخدوش می‌کند

تا تصویر خودش را بتاباند.

عباس معروفی

شعری از رضا قاسمی

در این همه هوای تاریکی

قطره ای نبود که ننوشم از ظلمت

سهم چراغ کجاست وقتی هنوز

روز

تکه ای است سهمناک

از دیروز؟

                          رضا قاسمی

آخرین درس

آخرین درس

دیروز در کلاس ،درس آخرین درس را خواندیم.این داستان از کتاب قصّه های دوشنبه اثر آلفونس دوده نویسنده ی فرانسوی و با ترجمه ی عالی و زیبای دکتر عبدالحسین زرین کوب انتخاب شده است.

خلاصه ی درس:

نیروهای بیگانه ، کشور فرانسه را اشغال می کنند. به مردم گفته می شود که از آن به بعد نباید زبان ملّی تدریس شود بلکه باید زبان بیگانگان در مدرسه به کودکان آموزش داده شود. داستان از زبان کودکی روایت می شود که تاکنون اهمیّت زیادی به درس و مدرسه نداده است معلّم هم همچنین .اما حال که زبانشان در خطر است و آخرین درس را باید به زبان ملّیشان بخوانند بر عمر تلف کرده تاسف می خورند.

در این درس دو عبارت زیبا وجود دارد که بد نیست شما هم بخوانید.

الف : بدبختی ما این است که همیشه آموختن را به روز دیگر وامی گذاریم.1

 

ب:وقتی قومی به اسارت دشمن درآید و مغلوب و مقهور بیگانه گردد

تا وقتی که زبان خویش را هم چنان حفظ می کند

هچون کسی است که کلید زندان خویش را دست داشته باشد.2

 

1و2 کتاب زبان و ادبیّات فارسی – دوره ی پیش دانشگاهی – عمومی- ص.164

ده‌نگی ده‌هۆڵ له‌ دووره‌وه‌ خۆشه‌ - گه‌شتێک بۆ سلێمانی- 1

چه‌ن رۆژێک به‌ سه‌ردان چووین تا  سلێمانی. که‌وتمه‌ بیر شێعره‌که‌ی جه‌لال مه‌له‌کشا که‌ ده‌ڵێ:

ئاخۆ بڵێی رۆژێ بێ/کاوه‌ی کوڕم/ جانتای سه‌فه‌ر کاته‌ شانی و/

ده‌ڵاڵه‌کانی گاراژی سنه‌/هاوار که‌ن:/سلێمانی  سلێمانی سلێمانی

ئێستا وای لێهاتووه‌ و ده‌توانی زۆر به‌ ئاسانی سه‌ردانی عێراق بکه‌یت و کێشه‌یه‌کت بۆ ساز نه‌بێ. کاتژمێر ده‌ گه‌یشتینه‌ سه‌ر سنوور . سنوورێکی دیاریکراو و ده‌سکردی مرۆڤ بۆ دوورخستنه‌وه‌ی ئینسان له‌ ئینسان. هه‌ر چه‌ند دڵنیام رۆژێک دێ که‌ ئه‌و سنووره‌ دیاریکراو و ده‌سکردانه‌ نه‌مێنێ . زۆر قه‌ره‌باڵغ بوو. زۆر که‌سیش هه‌ر ده‌ڵێی جیوه‌یان تێکراوه‌ و زۆر به‌
ادامه نوشته

آواز دهل شنیدن از دور خوش است – سفری به سلیمانیه-  1

جلال آل احمد در خسی در میقات اینگونه ورود به مدینه را توصیف می کند:

هشت و نیم صبح وارد شدیم.سلام ماموران دروازه و گل کاری میدان گاهی اش پیش باز خوشی بود و...

امّا ما ساعت ده وارد مرز شدیم .مرزی که همه اش قراردادی و با فطرت و ماهیت انسانی نمی خواند و مطمئنم روزی فرا خواهد رسید که این مرزهای قراردادی و مصنوعی که مانعی برای رسیدن انسان ها به یکدیگر است بر چیده خواهد شد . اتحادیه ی اروپا را ببینید که برای گذر از چندین کشور دیگر آنهمه دنگ و فنگ اداری نمی خواهد.

ادامه نوشته

بارگه‌ی حه‌ز

بارگه‌ی حه‌ز

 چه‌ن رۆژێ چووم تا ئه‌ودیوی کوردستان واته‌ تا سلێمانی . بیر و بۆ چوونی خۆم و ئه‌و شتانه‌ی که‌ دیومه‌ بۆ ئێوه‌یشی به‌ چڕ و پڕی باس ده‌که‌م به‌ڵام له‌ سه‌ره‌خۆ و به‌ تاقه‌ت.یه‌ک له‌و کتێبانه‌ی که‌ له‌وێ کڕیم دیوانی شێعره‌کانی ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د بوو. له‌ لاپه‌ڕه‌ 140 ی کتێبه‌که‌ شێعری بارگه‌ی خه‌مه‌ . دڵنیام به‌ ده‌نگی باوکی دڵنیا پێشتر گوێتان لێ بووه‌. هه‌ڵبه‌ت ده‌قی ئه‌م شێعره‌ جیاوازییه‌کی له‌ گه‌ڵ مندا هه‌یه‌ ئه‌ویش ئه‌ه‌یه‌ که‌ بارگه‌ی من بارگه‌ی خه‌م نه‌بوو به‌ڵکوو هه‌گبه‌یه‌ک بوو پڕ له‌ خۆشی و حه‌ز و ئاوات. بۆیه‌ش هه‌ڵم گرته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی دیاریێکێشم بۆ تۆی ئازیز هێنا بێ- دیاری شوان ئاڵه‌ کۆکه‌.

بارگه‌ی خه‌م

‌ بارگه‌ی خه‌مم هه‌ڵگرت و هاتمه‌وه‌ بۆ شاره‌که‌م

هاتم به‌ره‌و دییاری شه‌نگی که‌س و کاره‌که‌م

                        بۆ باوه‌شی به‌ سۆزی دایکه‌ دڵ سووتاوه‌که‌م   

                        تاکوو بزانێ چه‌نده‌ به‌ سۆیه‌ ئازاره‌که‌م   

هاتووم وه‌کوو شه‌ماڵێک چڵ و گه‌ڵا بدوێنم

پاییزی غه‌رێبی دڵ به‌ جارێک هه‌ڵوارێنم

                       که‌ من نمه‌ی باران بم ئێوه‌ش ئاوێنه‌ی باخمن

                       هه‌رچه‌نده‌ لێتان دوور بم هه‌نسک و ئاهی ناخمن

دڵم پرسه‌ خانه‌یه‌ سه‌رم به‌فری زستانه‌

هه‌میشه‌ خه‌م له‌ چاوما باڵاترین میوانه‌

                       وه‌ک باڵنده‌ی لانه‌واز ته‌ره‌و بێ ناونیشنم

                      چه‌ن شیرینه‌ که‌ ده‌ڵێم من خه‌ڵکی کوردستانم

‌                         ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د