گه‌وره‌یی خۆشه‌ویستی خالد باران

گه‌وره‌یی خۆشه‌ویستی            خالد باران

به‌ پرسیارێکی گه‌وره‌ ده‌ستم پێکرد

وه‌ڵامێکی بچوکیشیان نه‌دامه‌وه‌

به‌ هه‌نگاوێک ده‌ستم به‌ رێگه‌ هه‌زار میلیه‌که‌م کرد

به‌ پێوه‌ندێکی دێرین قاچیان به‌ستمه‌وه‌

ئازیزه‌که‌م تۆش وه‌کو من

سه‌رسامی هه‌ڵوێسته‌ دزێوه‌کانی

تۆش وه‌کو من به‌ زمانی مه‌جوڵی په‌ستی

تۆش وه‌کو من به‌ره‌و رووی ته‌نگه‌به‌راییه‌کان ناڕۆی

تۆش وه‌کو من حه‌زت له‌ ده‌شتی کاکی به‌ کاکیه‌

تۆش وه‌کو من تاریکستان ترساندوتی

وه‌ره‌ با تا ده‌مرین به‌ دوای وه‌ڵامی پرسیارێکدا بگه‌ڕێین

بۆ دڵی بچوکی من و تۆ جێگه‌ی ده‌ریایه‌ک خۆشه‌ویستی ده‌بێته‌وه‌؟

بۆ له‌م دنیا فراوانه‌دا جێگه‌یه‌ک خۆشه‌ویستی من و تۆ نا‌بێته‌وه‌؟

سه‌رچاوه‌: www.kurdistannet.org

22/8/2007

 

 

گلی از گلستان فیه مافیه مولانا

گلی از گلستان فیه مافیه مولانا

البته با ویرایش جعفرمدرس صادقی

درد است که آدمی را رهبر است

در هر کاری که هست

گفت که این چه لطف است که مولانا تشریف فرمود؟توقّع نداشتم و در دلم نگذشت . چه لایق اینم ؟مرا می بایست شب و روز، دست بسته ،در زمره و صف چاکران و ملازان بودمی .هنوز لایق آن نیستم . این چه لطف بود؟

فرمود که این از جمله ی آن است که شما را همّتی عالی است .هر چند که شما را مرتبه ای عزیز است و بزرگ و به کارهای خطیر مشغولید ، از علوّ همّت خود را قاصر می بینید و به آن راضی نیستید وبر خود چیزهای بسیار لازم می دانید . اگرچه ما را دل هماره به خدمت بود ، اما می خواستیم که به صورت هم مشرّف شویم ،زیرا که نیز صورت اعتباری عظیم دارد . چه جای اعتبار؟خود مشارک است با مغز . همچنان که کار بی مغز برنمی آید ، بی پوست نیز بر نمی آید . چنان که دانه را اگر اگر بی پوست در زمین کاری ، برنیاید – چون به پوست در زمین دفن کنی ، برآید و درختی شود عظیم .پس ، از این روی ، تن نیز اصلی  بلند عظیم باشد و دربایست شود و بی او ، خود کار بر نیاید و مقصود حاصل نشود .

اصل معنی است پیش آنکه معنی را داند و معنی شده باشد.

 

درویشی به نزد پادشاهی رفت . پادشاه به او گفت که ای « زاهد!»

گفت " زاهد تویی ."

گفت " من چون زاهدباشم ؟ - که همه ی دنیا از آن من است ."

گفت "نه . عکس می بینی .دنیا و آخرت و ملکت ، جمله از آن من است وعالم را من گرفته ام . تویی که به لقمه ای و خرقه ای قانع شده ای . "

 

وجهی است مُجرا و رایج که لاینقطع است و باقی است . عاشقان خود را فدای این وجه کرده اند و عوض نمی طلبند .باقی همچو أنعامند .

فرمود اگرچه أنعامند ،امّا مستحق إنعامندو اگر چه درآخورند ، مقبولم یرآخورند –که اگر خواهد ، از این آخورش نقل کند و به طویله ی خاص برد : همچنان که از آغاز که او عدم بود به وجودش آورد و از طویله ی وجود به جمادی اش آورد و از طویله ی جمادی به نباتی و از نباتی به حیوانی و از حیوانی به انسانی و از انسانی به ملکی ...پس این همه برای آن نمود تا مقر شوی که او را از این جنس طویله ها بسیار است ، عالی تر از همدگر . این برای آن نمود که تا مقر شوی طبقات دیگر را که در پیش است – برای آن ننمود که انکار کنی و گویی که همین است . استادی صنعت و فرهنگ برای آن نماید که او را معتقد شوند و فرهنگ های دیگر را که نموده است مقر شوند و به آن ایمان آورند . وهمچنان ، پادشاهی خلعت و صلت دهد و بنوازد ، برای آن نوازد که از او متوقّع دیگر چیزها شوند و از او امید کیسه ها بردوزند . برای آن ندهد که بگویند همین است ،پادشاه دیگر انعام نخواهد کردن ، بر این قدر اختصار کنند .هرگز . پادشاه اگر این داند که چنین خواهد گفتن و چنین خواهد  دانستن ، به وی انعام نکند .

زاهد آن است که آخربیند و اهل دنیا آخور بینند .اما آنها که اخصند و عارفند نه آخربینند و نه آخور ، ایشان را نظربر اول افتاده است و آغاز هر کار را می دانند. همچنان که دانایی گندم بکارد ،داند که گندم خواهد رستن . آخر از اول آخر را دید. و همچنان ، جو و برنج و غیره .چون اول را دید ، او را نظر در آخر نیست . آخر در اول بر او معلوم شده است .ایشان نادرند . و اینها متوسط که آخر را می بینند. و اینها که درآخورند، اینها انعامند.

درد است که آدمی را رهبر است در هر کاری که هست. تااو را درد آن کار و هوس و عشق آن کار در درون نخیزد ، اوقصد آن کار نکند و آن کار بی درد او را میسّر نشود – خواه دنیا ، خواه آخرت ، خواه بازرگانی، خواه پادشاهی، خواه علم ، خواه نجوم و غیره . تا مریم را درد زه پیدا نشد ، قصد آن درخت بخت نکرد . او را آن درد به درخت آورد و درخت خشک میوه دارشد .تن همچون مریم است . هریکی عیسا داریم .اگر ما را درد پیدا شود، عیسای ما بزاید و اگر درد نباشد ، عیسا هم از آن راه نهانی که آمد ، باز به اصل خود پیوندد . الّا ما محرو م مانیم و از او بی بهره .

 

 

 

 

 

 

ببین تفاوت ره

چند لحظه پیش شبکه ی اول برنامه ای علمی داشت درباره ی اختراعات و کشفیات جدید که جالب بود.

در بخشی از این برنامه گفت گه در مدرسه ای در انگلستان متوجه افت تحصیلی دانش آوزان می شوند . بعد از تحقیق علّت آن را احداث جاده ای در نزدیک مدرسه می دانند.

برخلاف آنچه مردم تصور می کنند بیشترین سرو صدای جاده ها مربوط به برخورد تایر ماشین ها با آسفالت است به همین دلیل دانشمندان آسفالت نرمی را طراحی کرده اند که سرو صدای جاده ها را کاهش می دهد .

آنها میزان صداهای تولید شده بر روی آسفالت های عادی را اندازه گیری کردند که میزان آن صد دسی بل بر ثانیه است اما بر روی آسفالت های جدید حدود 96 دسی بل بر ثانیه بود .در نگاه اول به نظر می رسد که مقدار کمی است اما هین مقدار کم به این معنا است که شیی یا جاده چهار برابر دورتر از ما قرار دارد .حال همین درصد کم را در تعداد ماشین ها ضرب کنید آنوقت ارزش این کار و این اختراع جدید بیشتر نمود می یاید .

شعری از بیدل دهلوی

زندگی لیلی است مجنونانه باید زیستن

 

تا دمی دارد نفس ناز غــــزالی می کنم

 

چپق مقدس(هفت آیین سرخپوستی اوگ لالابه روایت گوزن سیاه )

چپق مقدس(هفت آیین سرخپوستی اوگ لالابه روایت گوزن سیاه )

جوزف اپس براون

برگردان :ع. پاشایی

چاپ اول

تهران

نشر میترا

تابستان 1387

171 ص.

فهرست مطالب:

1-      هدیه ی چپق مقدس

2-      نگهداری روان

3-      یی نی پی :آیین تطهیر

4-      هان بله چه یاپی :زاری برای شهود

5-      ویوان یگ واچی پی : رقص خورشید

6-      هونکاپی :خویش گرفتن

7-      ایشنا تا آوی چا لووان : آماده کردن دختر برای زن شدن

8-      یاپا وان کا یاپ : اندختن توپ

 

فاجعه ی سرخ پوست ها برای ما خیلی آشناست( به قول ابراهیم یونسی ) که چه بلاهایی برای نابودی آنان طراحی و اجرا شده است و خواهد شد.اما برای کسی که بخواهد در زمینه ی عرفان سرخ پوستی و دین ومعنویت آنان تحقیق کند مطالعه ی کتاب مورد بحث بسیار ضروری است .به خصوص اگر جنبه ی تطبیق comparativeهم به خود بگیرد .

مترجم محترم در پاورقی های کتاب نمونه هایی از اشعار مولوی و دیگر سنت های اسلامی و هندی و ...را گنجانده اند.که بسیار جالب است .

نمونه در ص.102

شاید توجه کرده باشید که صدای سپیدار حتی با سبک ترین نسیم به گوش می خورد ، ما این را دعای به روح بزرگ می دانیم چون نه تنها انسان بل همه چیز و همه کس هیشه او را از راه های گوناگون دعا می کنند .

همین مطلب را با ابیاتی از دفتر سوم مثنوی مولانا تطبیق دهید:

رقص و جولان بر سر میدان کنند

رقص اندر خون خود مردان کنند

چون رهند از دست خود دستی زنند

چون جهند از نقص بر رقصی تنند

مطربانشان از درون دف می زنند

بحرها در شورشان کف می زنند

تو نبینی برگها با شاخه ها

کف زنان رقصان ز تحریک صبا

تو نبینی لیک بهر گوششان

برگ ها با شاخه ها هم کف زنان

تو نبینی برگها را کف زدن

گوش دل باید نه این گوش بدن

 

 

پاورقی ص . 122

سوها بعد از هر جنگ به رقص می پردازند و در این رقص هم صورت خود را با رنگ سیاه رنگ می کنند ، چون همانطورکه گوزن سیاه می گوید (( جنگ که میرویم می دانیم که کار ناشایستی می کنیم ومی خواهیم  صورت مان را از واکان –تاکا پنهان کنیم.))

تو گویی در دنیایی که قانون جنگل حکم فرماست اگر نکشی کشته می شوی و اقوام زیادی در دنیا نمی خواهند بکشند .

شێعرێ له‌ حه‌مه‌ سه‌عید حه‌سه‌ن

خاوه‌ن په‌یام

له‌ زێدی خۆی

هه‌میشه‌ بێ قه‌در بووه‌

تووشی ده‌یان

کوێره‌وه‌ری و غه‌در بووه‌

شاره‌زای چه‌ندان زانستم

که‌چی که‌ پۆست دابه‌ش ده‌کرێ

من هه‌رله‌ ده‌ره‌وه‌ی لیستم ،

ئه‌گه‌ر ڕاسته‌

به‌رد له‌ شوێنی خۆی سه‌نگینه‌

بۆچی سه‌رۆکی کابینه‌ ،

به‌ پارێزگاری بێ شاریش

رامناگرێ!

به‌ راوێژکاری بێ کاریش

رامناگرێ!

من رابردووم پۆخڵ نییه‌

.......

درۆیه‌ بڵێن باش ده‌بێ ،

ئاخر ئه‌وان

متمانه‌یان

هه‌ر به‌ ئه‌نفالچی و جاش ده‌بێ .

حه‌مه‌ سه‌عید حه‌سه‌ن

کوردستان نێت 1/1/2002

تکایه‌ ئه‌و دێڕه‌ نه‌نووسراوه‌مان بۆ بنووسن که‌ جێ ماوه‌.

 

 

 

ئه‌نفال

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و

ئه‌نفاله‌و ئه‌نفاله‌و...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شێعرێ له‌ نالی

  چییه‌ گواره‌ گوناهــــــی وا به‌ نه‌سته‌ق

  به‌ گوێ هه‌ڵتاوه‌سیوه‌ سه‌ر موعه‌لله‌‌ق

  ده‌خیـــــــــــــلت بم نه‌خیلی یا روتابی

  وه‌ها شـــیرین و سینه‌ نه‌رم و دڵ ره‌ق

  سه‌راپای گــــــرتووی زوڵف بۆیه‌ بوویی

موقه‌ییه‌د هه‌م موخه‌لخه‌ل هه‌م موطه‌ووه‌ق

  له‌ پێت ئاڵاوه‌ حه‌ڵقه‌ی ماری گێسووت

 عه‌جایب حه‌یی بێ جان قه‌یدی موتڵه‌ق

  که‌ لێڵ و سوور و کول بوو چاوی تیژت

   ئه‌وه‌نده‌ پێی ده‌ڕێژی خوێنی ناحه‌ق

شوکر نالی سه‌ری خه‌سمت وه‌کوو گۆ

به‌ خواری نه‌ک به‌ یاری که‌وته‌ به‌ر شه‌ق

                       نالی

پێشه‌کی مه‌م و زینی خانی 3 هه‌ژار

چیرۆک نوسی

ئێمه‌ مانان ئه‌وه‌نده‌ی بۆمان لواوه‌ ، به‌ پێی توانا زۆر چیرۆکمان له‌ زۆر باره‌ و بابه‌تاندا خوێندۆته‌وه‌. له‌ هه‌ر کامدا ، چه‌ند قاره‌مانێکی باش و مه‌رد و ره‌ند و به‌ ئاکارمان ، زۆر خۆشویستون . زۆریش رکمان له‌ بێ فه‌ڕانی شه‌ڕانی و به‌گه‌ڕان و گێره‌ شێوێن ، کار تێکوپێکده‌ر بۆته‌وه‌. ئیتر تا ماوه‌یه‌کی زۆر که‌ف و کوڵی توڕه‌ی نه‌نیشتۆته‌وه‌، به‌ ئافه‌رین یادی چاکانمان کردوه‌ و ناوی خراپه‌کانیشمان به‌ نه‌فرینه‌وه‌ بردوه‌ . به‌ڵام خانی ئه‌و سه‌رتاپا چاک و پاکه‌ی که‌ به‌ مه‌و‌دای هه‌زاران ساڵ رێگه‌ پێوانی بروسکه‌ ، له‌ رک و کینه‌ به‌ دووره‌... چاکه‌کانی ناو  چیرۆکی زین و مه‌می ، وه‌کوو ئاڵای کوردستانی نیشتمانی که‌ به‌ ئاواتی خواستووه‌ له‌ سه‌ر چیا سه‌رکه‌شه‌کانی زێده‌که‌ی خۆی نیشانی دنیا بدا... له‌ به‌رزان شه‌کاندۆته‌وه‌ و کردویه‌تیه‌ نمونه‌ بۆ  ئاکارچا‌کان. ده‌رباره‌ی ناله‌بارانیش کارێک ده‌کا ، که‌ هه‌تا سه‌ر هه‌ر به‌ خراپیان نه‌زانین و ده‌یان به‌خشێ و هانه‌ی خوێنه‌رانیش ده‌دا که‌ بیانبه‌خشن .

خوندکارێک که‌ به‌ دووزمانی شۆفارێک بێ لێکدانه‌وه‌ هه‌ڵده‌چێ به‌ سوێندان ره‌ش ده‌بێته‌وه‌ ، که‌ خوشکی هه‌ناسه‌ سارد و بێ ده‌سه‌ڵات و بێ تاوانی ، داوێن پاکی خاوێن له‌ گه‌ردی گوناهان ، به‌ هیچ مه‌ردێ به‌ شوو نه‌دا و به‌ مه‌ره‌دێکی وای ده‌با ، له‌ خۆشیان بێ به‌شی ده‌کا و نوقمی خوێنی گه‌شی ده‌کا !! ئه‌و گوز و گوممه‌ت هه‌ڵچوونه‌ و به‌ گژ سوێند خواردنداچوونه‌... ده‌بێته‌ ئامیانی مه‌رگی دوو دڵداری هه‌ڵبژارده‌ و بێ وێنه‌ له‌ چاکی و پاکی.ئه‌و خونکاره‌ دیاره‌ پیاوێکی خراپ و ناله‌باره‌ و پیاو ناچاره‌ خۆشی نه‌وێ .

ده‌رکه‌وانی پیچ و بیژوی ، نه‌یاری پیاوه‌تی و ئابڕووی ،ده‌ست و زمان پیس و نه‌گریس ، که‌ ئێره‌یی به‌ گژ به‌خته‌وه‌رێ ده‌با و هه‌ر حه‌ز له‌ به‌دفه‌ڕی ده‌کا...ده‌بێته‌ سه‌ره‌سۆدره‌یه‌ک ناهێڵێ دو یاری گیانی به‌ یه‌ک بگه‌ن ، هه‌ر دوکیان به‌ داخ و سۆوه‌ ده‌خاته‌ ناخی گڵکۆوه‌ . به‌ کێ ده‌کرێ له‌ سووچ و هه‌ڵه‌ی ببوورێ؟

میر و به‌کر ،حه‌یزه‌بونی ته‌رح مه‌یمون ، فاڵگره‌وه‌ی درۆفرۆش . له‌ بڕانه‌وه‌ی چیرۆکێ دا گشتی کۆتره‌ به‌حه‌شتیله‌ن . هیچ کامیانت ناخۆش ناوێ . که‌ ئه‌م کاره‌ هه‌ر له‌ پاکی وه‌ک خانی ده‌وه‌شێته‌وه و که‌سی تر نا.

پێشه‌کی مه‌م و زینی خانی 3 هه‌ژار

چیرۆک نوسی

ئێمه‌ مانان ئه‌وه‌نده‌ی بۆمان لواوه‌ ، به‌ پێی توانا زۆر چیرۆکمان له‌ زۆر باره‌ و بابه‌تاندا خوێندۆته‌وه‌. له‌ هه‌ر کامدا ، چه‌ند قاره‌مانێکی باش و مه‌رد و ره‌ند و به‌ ئاکارمان ، زۆر خۆشویستون . زۆریش رکمان له‌ بێ فه‌ڕانی شه‌ڕانی و به‌گه‌ڕان و گێره‌ شێوێن ، کار تێکوپێکده‌ر بۆته‌وه‌. ئیتر تا ماوه‌یه‌کی زۆر که‌ف و کوڵی توڕه‌ی نه‌نیشتۆته‌وه‌، به‌ ئافه‌رین یادی چاکانمان کردوه‌ و ناوی خراپه‌کانیشمان به‌ نه‌فرینه‌وه‌ بردوه‌ . به‌ڵام خانی ئه‌و سه‌رتاپا چاک و پاکه‌ی که‌ به‌ مه‌و‌دای هه‌زاران ساڵ رێگه‌ پێوانی بروسکه‌ ، له‌ رک و کینه‌ به‌ دووره‌... چاکه‌کانی ناو  چیرۆکی زین و مه‌می ، وه‌کوو ئاڵای کوردستانی نیشتمانی که‌ به‌ ئاواتی خواستووه‌ له‌ سه‌ر چیا سه‌رکه‌شه‌کانی زێده‌که‌ی خۆی نیشانی دنیا بدا... له‌ به‌رزان شه‌کاندۆته‌وه‌ و کردویه‌تیه‌ نمونه‌ بۆ  ئاکارچا‌کان. ده‌رباره‌ی ناله‌بارانیش کارێک ده‌کا ، که‌ هه‌تا سه‌ر هه‌ر به‌ خراپیان نه‌زانین و ده‌یان به‌خشێ و هانه‌ی خوێنه‌رانیش ده‌دا که‌ بیانبه‌خشن .

خوندکارێک که‌ به‌ دووزمانی شۆفارێک بێ لێکدانه‌وه‌ هه‌ڵده‌چێ به‌ سوێندان ره‌ش ده‌بێته‌وه‌ ، که‌ خوشکی هه‌ناسه‌ سارد و بێ ده‌سه‌ڵات و بێ تاوانی ، داوێن پاکی خاوێن له‌ گه‌ردی گوناهان ، به‌ هیچ مه‌ردێ به‌ شوو نه‌دا و به‌ مه‌ره‌دێکی وای ده‌با ، له‌ خۆشیان بێ به‌شی ده‌کا و نوقمی خوێنی گه‌شی ده‌کا !! ئه‌و گوز و گوممه‌ت هه‌ڵچوونه‌ و به‌ گژ سوێند خواردنداچوونه‌... ده‌بێته‌ ئامیانی مه‌رگی دوو دڵداری هه‌ڵبژارده‌ و بێ وێنه‌ له‌ چاکی و پاکی.ئه‌و خونکاره‌ دیاره‌ پیاوێکی خراپ و ناله‌باره‌ و پیاو ناچاره‌ خۆشی نه‌وێ .

ده‌رکه‌وانی پیچ و بیژوی ، نه‌یاری پیاوه‌تی و ئابڕووی ،ده‌ست و زمان پیس و نه‌گریس ، که‌ ئێره‌یی به‌ گژ به‌خته‌وه‌رێ ده‌با و هه‌ر حه‌ز له‌ به‌دفه‌ڕی ده‌کا...ده‌بێته‌ سه‌ره‌سۆدره‌یه‌ک ناهێڵێ دو یاری گیانی به‌ یه‌ک بگه‌ن ، هه‌ر دوکیان به‌ داخ و سۆوه‌ ده‌خاته‌ ناخی گڵکۆوه‌ . به‌ کێ ده‌کرێ له‌ سووچ و هه‌ڵه‌ی ببوورێ؟

میر و به‌کر ،حه‌یزه‌بونی ته‌رح مه‌یمون ، فاڵگره‌وه‌ی درۆفرۆش . له‌ بڕانه‌وه‌ی چیرۆکێ دا گشتی کۆتره‌ به‌حه‌شتیله‌ن . هیچ کامیانت ناخۆش ناوێ . که‌ ئه‌م کاره‌ هه‌ر له‌ پاکی وه‌ک خانی ده‌وه‌شێته‌وه و که‌سی تر نا.

هنده‌ک نڤیسه‌رێن کورد و پیرۆزکرنا عه‌ره‌بکرنێ..

سه‌رچاوه‌ی ئه‌م بابه‌ته‌ ‌ ماڵپه‌ڕی www.sema kurd.net

 

 

هنده‌ک نڤیسه‌رێن کورد و پیرۆزکرنا عه‌ره‌بکرنێ....نوسين : سه‌لیم بچووک/ ئه‌لمانیا

پرسا زمێن پرسه‌كه‌ پرالی یه‌، ل ھێله‌كێ زانستیه‌كه‌ سه‌ربخوه‌ د ناڤ به‌شێن زانستیێ ده‌، ل بن ناڤێ "لنگویستك" جی دگره‌، ل ھێلا دن ژی، جھێ خوه‌ ب خورتی د بن بانێ به‌شێن زانستی یێن وه‌ك فیلۆلۆجی‌، پسیکۆلۆجی‌، سۆزیۆلۆجی‌، پاداگۆجی‌، كۆمیونیكاسیۆن، کۆمپیوته‌ر و گه‌له‌ك به‌شێن زانستیێ یێن دن ده‌ دگره‌. د خێزێن گشتی ده‌، ھه‌می زمان جھێ خوه‌ د ناڤا رێباز و لێكۆلینێن زانستی ده‌ دبینن. لێ ھه‌لبه‌ته‌، ھه‌ر زمانه‌ك تایبه‌تیێن وی ھه‌نه‌، ئه‌ڤ تایبه‌تی ژی، د چارچۆڤه‌یا زانستیا زمێن ده‌، دكارن خوه‌ ببینن و پرسگرێكێن خوه‌ چاره‌سه‌ر بكن. ژ بلی ئالیێ زانستی و رێبازێن ڤی ئالی، زمان گرێدایی كۆمه‌ك مرۆڤ كۆ خوه‌ وه‌ك نه‌ته‌وه‌ ناس دكن، دكه‌ڤه‌ ناڤا لڤین و پێشڤه‌چوونێ. مه‌به‌ست ل ڤر، به‌رژه‌وه‌ندیێن نه‌ته‌وی و یه‌كیتیا ھه‌ست، داخواز و ھێڤیێن گه‌له‌. ھه‌روه‌ھا تێكلی و بھه‌ڤگه‌ھانا چاندی د ناڤا وی گه‌لێ خوه‌دیێ زمێن ده‌. د ڤێ خالێ ده‌، ئه‌گه‌ر ئه‌م زمانێ كوردی ده‌ستنیشان بكن و د بن ھووركۆلینێن زانستی، دیرۆكی و سیاسی ره‌ ده‌رباس بكن، ئه‌م دێ ببینن كۆ گه‌لێ كورد بێتر ژ ھه‌ر كه‌سی پێدڤی ب ڤێ ھه‌ڤگھیشتن و به‌رده‌وامیا تێكلیێن كولتوری ھه‌یه‌. وه‌ك كۆ ئه‌م دزانن زمانێ كوردی ژی، د بن بایێ شه‌رێن پرالی ده‌، پارا خوه‌ ژ وێرانی و پشاڤتنێ گه‌له‌ك گرتیه‌.

ادامه نوشته

110ساڵیا عه‌ره‌بىَ شه‌مۆ–رووسپیتیا گه‌لىَ كورد

ئه‌م بابه‌ته‌ له‌ ماڵپه‌ڕی www.sema kurd  وه‌رگیراوه‌

110ساڵیا عه‌ره‌بىَ شه‌مۆ–رووسپیتیا گه‌لىَ كورد - ئاماده‌كار: تیَموورىَ خه‌لیل ....ڤه‌گوهاستنا تیپان ژ لاتینی:به‌سام مسته‌فا

د ناڤ كوردیَن مه‌ دا مرۆڤیَن وه‌سا هه‌بوون، كو ناڤ و ده‌نگیَ وان نه‌ ته‌نىَ ل ئه‌رمه‌نیستانىَ هه‌بوو، لىَ هه‌ر وه‌ها ل یه‌كیتیا سوڤیه‌تیستانا به‌رىَ ژى به‌لاڤ بووبوو.وه‌ك نموونه‌ نڤیسكار كه‌ره‌مىَ ره‌ش نها جیگرىَ سه‌رۆكىَ یه‌كیتیا نڤیسكاریَن رووسیایىَ یه‌ .ئاكادیَمیك ئیڤان فاریزۆڤ، خودانىَ"فه‌رهه‌نگا رووسى-كوردى"، ئه‌ڤا چه‌ندك چه‌ند ساڵن پرۆفیسۆرىَ ئینستووتا وه‌لاَتیَن ئاسیایىَ و ئه‌فریكایىَ یه‌(ئه‌و ئینستووت یا زانكویا مۆسكۆڤایىَ یه‌ یا سه‌ر ناڤىَ لۆمۆنۆسۆڤه‌).ئارتیستىَ سیركا مۆسكۆڤایىَ عه‌زیزىَ عه‌سكه‌ر ڤان داویا بوو ئارتیستىَ رووسیایىَ یىَ ده‌وله‌تىَ.لىَ د ناڤا كوردیَن سۆڤیه‌تیستانا به‌رىَ دا یىَ كو به‌ر دلىَ هه‌ر كورده‌كى پرِ عه‌زیزه‌، ئه‌و هیمدارىَ ئه‌ده‌بیاتا كوردان: عه‌ره‌بىَ شه‌مۆ یه‌.

عه‌ره‌بىَ شه‌مۆ چه‌ند رۆمانیَن گرانبوها ژمه‌ را هیشت: "شڤانىَ كورد"، "ژیینا به‌خته‌وار"، "هۆپۆ"، "دمدم" وییَن دن.ئه‌ڤ هه‌موو ژى د وه‌ختىَ خوه‌ دا ب گه‌له‌ك زمانان ده‌ركه‌تنه‌ ب سایا سه‌رىَ رۆمانیَن وى گه‌له‌ك ملله‌ت ل گه‌لىَ مه‌ هه‌سیان.

ادامه نوشته

پێشه‌کی مه‌م و زینی خانی 3 هه‌ژار

شکت نه‌بێ ئه‌گه‌ر خانی کورد نه‌بویا ،یان به‌ کوردی مه‌م و زینی نه‌نوسیبا ،تۆژه‌ره‌وانی لاوه‌کی وه‌کی زمانه‌ زیندووه‌کان بیان زانیبا و بیان ناسیبا...ده‌بوو ئه‌و سێ  ئه‌ ڤین نامه‌ی ناومان بردن وێڕای زۆر دڵداری نامه‌ی به‌رهه‌می وێژه‌ره‌روانان و چیرۆک نووسانی بل ژوان ئێستا له‌ شاباشی بدرێن..

به‌ڵام رووی زه‌مانه‌ ره‌ش بێ...ئێمه‌ی کوردی ده‌س کورتی نه‌گبه‌ت و کڵۆڵ له‌ ئه‌گه‌ر به‌ولاوه‌ چیمان هه‌یه‌؟..ئارێ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌نده که‌ند و کۆسپ و له‌وه‌د و له‌مپه‌ر و به‌رگره‌ زۆره‌ که‌ خراونه‌ته‌‌ سه‌ر رێگه‌ی ئازادیمان ، نه‌بوونایه‌؟ ئه‌گه‌ر کوردیش وه‌کوو گه‌لانی ئازادی خودا پێداو ده‌وڵه‌تێکی خۆی ببایه‌ و گه‌شه‌ی به‌ زمان و فه‌رهه‌نگ و دیرۆک و چیرۆک بدایه‌ و ئه‌م زمانه زۆر شیرین و به‌سته‌زمانه‌ی له‌و هه‌موو به‌ند و زیندانه‌ی‌ به‌شوره‌ی له‌ پۆڵا و ئاسن ده‌ربچوایه‌!! ئه‌گه‌ر داگیرکه‌رانی کوردستانی نیشتمانمان که‌ نه‌ ویژدان شک ده‌به‌ن و نه‌ به‌زه‌یی .وه‌ک دۆڵ پا سواری شانمان بون ...به‌دڵ به‌ردی و به‌ نامه‌ردی خێر و بێری وڵاته‌که‌مان ده‌خۆن و ده‌مان که‌نه‌ ده‌سته‌ چیله‌ی ئاگری دوژمنیان و به‌گژ یه‌کترمان ده‌که‌ن و هه‌ر بێژین له‌ل به‌ گوله‌ دامان ده‌بێژن و په‌تی دارمان ده‌مل ده‌که‌ن و به‌ره‌و نه‌مانمان کل ده‌که‌ن ...له‌ئارادا نه‌بونایه‌ که‌ زۆر کاری ئه‌و زۆرداره‌ بێ بارانه‌ دژی هه‌موو ئاکاری چاک به‌رانبه‌ر گه‌لی کوردی... هه‌موو ده‌ره‌تان لێ گیراو گه‌یشتۆته‌ ئه‌و راده‌یه‌ زمانی زمان ئاسایی خودێ دایی له‌ به‌شی زۆربه‌ی کوردستان قه‌ده‌غه‌یه‌ که‌ ئه‌گه‌ر هه‌ر ‌ پێی باخێوین زمانمان ده‌بڕن.

هێندێکی تر هێنده‌ به‌ ده‌ستنده‌ ده‌ن ده‌نێ: جو‌جکه‌ که‌وێکیش تێر ناکا...خۆ ئه‌گه‌ر به‌ پاڕاناوه‌ بێژین ئه‌ی برای موسوڵمان !! تۆ هیچ نه‌بێ لێمان گه‌ڕێ با به‌ زمانی خۆ بنووسین .ده‌بێ سه‌روبن هه‌ر په‌سنی به‌ژن و باڵای خوار و خێچ و ملی چرچ و ده‌م و فڵچی بۆگه‌نیو و کۆلکه‌ی پڕ له‌ ئه‌سپێ و کێچی ئه‌وان بده‌ین ،هه‌رگیز باسی ژین و ژانی خۆمان نه‌که‌ین ...ئه‌گه‌ر کوردیش ته‌می به‌دبه‌ختی ره‌ویبا و به‌دبه‌ختی سڵی بۆ که‌ویبا و بوکی ئازادی و سه‌ربه‌ستی له‌ هه‌مبێزی خۆیدا دیبا؟ئێستا کار له‌ جییه‌ تر‌ بوو...ئه‌گه‌ر ئه‌و هه‌موو ئه‌گه‌ره‌ و هه‌زاران ئه‌گه‌ری تریش نه‌بونایه‌به‌ ته‌گه‌ره‌ له‌ پێش به‌ری ژینه‌وه‌ و گه‌شه‌کردنمان . ئه‌ده‌ب نوس و چیرۆک ناسانی جیهانی شارستانی له‌ ناو ئه‌و گش چیرۆکانه‌ی له‌ ناو دێرۆکاندا زیندوون ، داستانی مه‌م و زینیان که‌ شێخی خانی نوساویه به‌ موجیزاتێک ده‌زانی ،که‌ وێنه‌ی له‌ دنیا نه‌بووه‌ و ناشبێته‌وه‌... مه‌م و زین هه‌ر ئه‌وه‌ نیه‌ که‌ چیرۆکی دڵداری بێ و ببڕێته‌وه‌ .رانگه‌ی چه‌ندین زانستنامه‌ی زۆر هێژایه‌. که‌ ده‌بوایه‌ به‌ هیچ ئاوا له‌و مه‌ودایه‌ به‌ر ته‌نگه‌دا نه‌گونجایه‌. که‌چی تێشیدا ‌گونجاوه‌. که‌ ئه‌مه‌ش یه‌ک له‌  موجیزاتی خانی یه‌.. جیا له‌ باسی دڵداری زین و مه‌من ،که‌ له‌ په‌سندی و رندیدا ،چه‌پکه‌ گوڵی هه‌ره‌ هێژای ئه‌ده‌بیاتی جیهانه‌و و ناوی گیرۆده‌ و گراوی تا هه‌تایه‌ له‌ نه‌مان دوور خستۆته‌وه‌ . چه‌ند چی نامه‌ی تریشی تێدا که‌ گش وه‌ک ئه‌ڤین نامه‌که‌ی دڵڕفێن و جوان و خۆشه‌ویست و خۆشن . پاکیان له‌ مه‌ڕ خوێن شیرینی و ره‌زا سووکی و به‌ نرخی و بایی گرانی وه‌کوو کۆرپه‌ی هه‌ره‌ جوانی خڕ و خۆڵی نه‌رم و نۆڵی پڕ به‌ کۆشن ...

نه‌ورۆز

...

 

نه‌ورۆز

پیره‌مێرد

ئه‌م ڕۆژی ساڵی تازه‌یه‌ نه‌ورۆزه‌ هاته‌وه‌
جه‌ژنێکی کۆنی کورده‌ به‌ خۆشی و به‌هاته‌وه‌
   چه‌ند ساڵ گوڵی هیوای ئێمه‌ پێ په‌ست بوو تاکو پار
   هه‌ر خوێنی لاوه‌کان بوو گوڵی ئاڵی نه‌و به‌هار
   ئه‌و ڕه‌نگه‌ سووره‌ بوو که‌ له‌ ئاسۆی بڵندی کورد
   مژده‌ی به‌یانی ، بۆ گه‌لی دوور و نزیک ئه‌برد
   نه‌ورۆژ بوو ئاگرێکی وه‌های خسته‌ جه‌رگه‌وه‌
   لاوان به‌ عه‌شق ئه‌چوون به‌ به‌ره‌و پیری مه‌رگه‌وه‌
   وا ڕۆژهه‌ڵات له‌ به‌نده‌نی به‌رزی وڵاته‌وه‌
   خوێنی شه‌هیده‌ ڕه‌نگی شه‌فه‌ق شه‌وق ئه‌داته‌وه‌
   تا ئێسته‌ ڕووی نه‌داوه‌ له‌ تاریخی میلله‌تا
   قه‌ڵغانی گولله‌ سنگی کچان بێ له‌ هه‌ڵمه‌تا
   پێی ناوێ بۆ شه‌هیدی وه‌ته‌ن شیوه‌ن و گرین
   نامرن ئه‌وانه‌ وا له‌ دڵی میلله‌تا ئه‌ژین

 

پێشه‌کی مه‌م و زینی خانی 2 هه‌ژار

ئه‌م سه‌ ر بهوردی ئه‌ ڤینه که‌زۆرخۆشتر وشیرین تر له‌تۆڵا گه‌زۆ و هه‌نگوینه‌ . هه‌رکێ یه‌که‌مجاربیدینێ وله‌وزه‌یدا بێ وه‌یخوێنێ. وه‌ها نوقمی گۆمه‌شینه‌ی ئه‌وین ده‌بێ که‌ هۆش وگۆشی نامێنێ وتابله‌ز قوتاری نه‌کات نه‌ گوێ له هیچ‌شتێ ده‌گرێ ونه‌ ده‌ بۆی ده‌کرێ که‌س بدوێنێ کواده‌یپه‌رژێ وازله‌و سه‌رگوروشته‌یه‌بێنێ وله‌وگه‌نجینه‌پڕله‌گش جۆره‌گه‌وهه‌ره‌ وه‌کۆڵێ وبتۆژێته‌وه‌. تابزانێ شێخی خانی له‌م چیرۆکه‌ی به‌ڕواڵه‌ت ئه‌ڤین نامه‌دا چه‌ی کردوه‌؟ پایه‌ی زانست وهونه‌ری تاکوێ چوه‌ ،خانی چه‌ند هونه‌رمه‌ند بووه‌؟! هه‌ر مه‌گین جودا بیزانێ...کورد گوته‌نی ئه‌م کاره‌ هه‌ر به‌ ده‌م خۆشه‌...ده‌نا کێی هێنده‌ زانا هه‌سه‌م هه‌موو شیرین باریانه‌ و له‌و هه‌موو  ورده‌کاریانه‌ی له‌م ناو خه‌زێنه‌ خزاون سه‌ری ده‌رده‌چێ و ،به تای ته‌نێ بتانێ ‌ئه‌و چه‌ند هه‌زار تان و پۆیه‌‌ ئاوریشمینه‌ و تاڵه‌ زێڕین و زیوینه‌ و ئه‌و گش گآته‌ که‌ نه‌خشینه‌ی خاسه‌ ره‌نگه‌ ،ئه‌و کره‌ جوان و  ره‌نگینه واخودان رێز و به‌ سه‌نگه‌ بناسێت و نه‌تاسێت و له‌ تاریف و په‌سن دان ناساندنیان سه‌رپه‌نجه‌و نه‌می گۆ نه‌کا و قه‌ڵه‌می نسکۆیه‌ نه‌با و ، زانی ره‌وان و \اراوی نه‌که‌وێته‌ توره‌تور و لاڵ و پاڵی و خۆی ته‌واو لێی حاڵی ببێ و بشتوانێ حاڵیمان بکا؟؟! هه‌یهاته‌ که‌سێکی وا هه‌بێ که‌ به‌ ته‌نیا ئه‌و ئه‌رکه‌ وه‌ئه‌ستۆ بگرێ و گرێ نه‌کا...

به‌ڵێ مه‌م و زین بۆ ئه‌ڤین و ئه‌ڤینداری چویته‌ سه‌ر ترۆپکی داری هه‌ره‌ به‌رز و هه‌ره‌ ته‌رزی وێژه‌ و ،ئه‌ده‌بی جیهانی.

ئه‌گه‌ر نیزامی گه‌نجه‌وی به‌چکه‌ کوردی فارسی چه‌رخی شه‌شه‌مینی کۆچی به‌ پێنجینه‌ مه‌نشووره‌که‌ی به‌ ناوبانگه‌، ئه‌گه‌ر ناوی فه‌رهادی کوردی که‌لهوڕی زه‌رد و ماهی بێستوون دڕی شیرینکار ،که‌ له‌ سوێی شیرین مردووه‌. تا هه‌تا نه‌مر کردووه‌؟... ئه‌گه‌ر له‌یل و مه‌جروومه‌که‌ی ناوی دوو به‌چکه‌ عاره‌بی به‌ عاره‌بی و بێ مرادی ده‌ناخێ ئاخێ راکردوون و له‌ سایه‌ی ئه‌و ئێستا و ئێستا ش وه‌له‌وه‌ش پاش هه‌ر زیندوون و قه‌ت نامرن و قه‌ت نه‌مردوون ...ئه‌گه‌ر رۆمیۆ و ژۆلیتی ئیتالیایی که‌ له‌ رای دڵداری مردوون. به‌ ده‌ست و په‌نجه‌ی شکسپیر وه‌ک مۆمیایی کراوی به‌ دانسته‌ و ،به‌ ناو ، داو هه‌ڵگیراون.نه‌ڕزاون. نه‌پواون .نه‌ش سواون و ، له‌ رۆژگاری سه‌رزه‌مینیان داچۆن بووگن ، ئێستا به‌ قه‌در و به‌ڕێزتر ، جوانتر و به‌هێز و به‌پێزتر له‌ سه‌ر دنیا خۆ ده‌نوێنن و هه‌رگیز نوشوستی ناهێنن .